Albania News Agency

Drejtori i Përgjithshëm i Agjencisë Ndërkombëtare të Energjisë Atomike (IAEA), Rafael Mariano Grossi, në fjalimin e tij para Këshillit të Sigurimit të OKB-së, bëri thirrje për rifillimin urgjent të inspektimeve të programit bërthamor të Iranit. Duke theksuar se zgjidhjet diplomatike janë të mundshme vetëm përmes verifikimit teknik në terren, agjencia u bëri thirrje autoriteteve iraniane të lejojnë kthimin e inspektorëve në vend.

Duke folur në mbledhjen e Këshillit të Sigurimit të OKB-së në Nju Jork, Drejtori i Përgjithshëm Grossi deklaroi se inspektorët e IAEA-së, të cilët u tërhoqën për arsye sigurie pas fillimit të sulmeve ushtarake në qershor 2025, kanë qenë prej muajsh të gatshëm të rikthehen në detyrë.

Shqetësim për 440 kilogramë uranium të pasuruar në nivel të lartë

Grossi tërhoqi vëmendjen ndaj pasigurisë lidhur me rezervën prej 440 kilogramësh uraniumi të pasuruar në nivel të lartë, të deklaruar më parë nga Irani, duke theksuar se inspektorëve të IAEA-së duhet t'u jepet urgjentisht qasje në objektet përkatëse për të verifikuar gjendjen aktuale të këtij materiali.

Kreu i IAEA-së vuri në dukje se inspektimet në objektet e pasurimit në Fordow, Natanz dhe Isfahan, si dhe në reaktorin me ujë të rëndë në Khondab, të prekura nga sulmet ushtarake, janë ndërprerë. Ai nënvizoi se detyrimet ligjore nuk mund të pezullohen në mënyrë të njëanshme. Grossi theksoi se përjashtimi i vetëm në vend është Centrali Bërthamor i Bushehrit, ku aktivitetet e inspektimit vazhdojnë përmes bashkëpunimit konstruktiv.

“Asgjë nuk mund ta zëvendësojë qasjen fizike dhe inspektimin”

Grossi njoftoi se IAEA, përmes satelitëve dhe sistemeve të monitorimit, nuk ka konstatuar aktivitete rindërtimi në objektet e dëmtuara gjatë sulmeve të viteve 2025 dhe 2026. Megjithatë, ai theksoi: “Asgjë nuk mund ta zëvendësojë qasjen fizike në objekte për të verifikuar situatën reale.”

IAEA kujtoi se “Marrëveshja e Kajros”, e nënshkruar me ndërmjetësimin e Egjiptit për të mbajtur të hapur kanalin diplomatik me Iranin, ofron një bazë praktike për dialog. Agjencia shprehu vlerësimin e saj për përpjekjet ndërmjetësuese të vendeve si Omani, Pakistani, Katari dhe Egjipti.

“Diplomacia dhe verifikimi teknik janë e vetmja rrugëdalje”

Duke rikujtuar se regjimi i mospërhapjes së armëve bërthamore është një shtyllë themelore e sigurisë ndërkombëtare, Drejtori i Përgjithshëm Grossi e përfundoi fjalimin e tij me këto fjalë: “Në planin afatgjatë, vetëm diplomacia e mbështetur nga verifikimi i IAEA-së mund të parandalojë përhapjen e armëve bërthamore si në Iran, ashtu edhe në mbarë botën. IAEA është e gatshme të përmbushë detyrën e saj. Le ta shfrytëzojmë këtë mundësi.”